Sạt lở nguy hiểm ở An Giang: Mất cát thượng nguồn...

Sạt lở nguy hiểm ở An Giang: Mất cát thượng nguồn... () - Không thể nhân danh chuyện cần phải làm giàu cho dân tộc mình, cộng đồng mình mà đẩy những cộng đồng khác, dân tộc khác vào rủi ro.

    Liên quan đến sự cố sạt lở nguy hiểm ở ngã ba sông Hậu và sông Vàm Nao, đoạn qua xã Mỹ Hội Đông, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, TS Dương Văn Ni- Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên (Đại học Cần Thơ) cho rằng đây không phải là sự kiện đơn lẻ mà là hiện tượng ngày càng phổ biến ở ĐBSCL.

    Nguyên nhân chính của hiện tượng này, theo vị chuyên gia về đa dạng sinh học, chủ yếu xuất phát từ việc đẩy nhanh các đập thủy điện ở thượng nguồn Mekong. Theo đó, trong khi lượng cát đi xuống ĐBSCL rất chậm, nhiều khi tới cả trăm năm, khi tới nơi, cát bồi lắng dưới đáy sông để ổn định đáy dòng sông. Khi đáy dòng sông ổn định thì dòng nước chảy không xói bờ bên này hay bên kia.

    Tuy nhiên, các đập thủy điện đã giữ lại phù sa có kích cỡ thô (đá, sỏi, sạn, cát) khiến ĐBSCL không đủ lượng cát như trước đây.

    Sat lo nguy hiem o An Giang: Mat cat thuong nguon...
    Sạt lở nghiêm trọng tại ấp Mỹ Hội, xã Mỹ Hội Đông, huyện Chợ Mới, An Giang. Ảnh: Pháp luật TP.HCM

    Bên cạnh đó, mấy năm trở lại đây bùng phát xây dựng, lượng cát khai thác quá nhiều, đặc biệt người ta khai thác mà không khảo sát chi tiết chỗ nào lấy cát đi bao nhiêu % thì năm sau nó bù lại được không, cứ thấy chỗ nào có cát là cứ hút. Vô hình trung, tình trạng ấy khiến đáy sông ngày càng thấp xuống, tạo ra sạt lở hai bên bờ.

    "Điều nguy hiểm là khai thác cát không nhất thiết làm lở bờ ngay tại chỗ mà đôi khi nó làm lở cách đó vài cây số, thậm chí cả chục cây số bên dưới chỗ khai thác. Có những hố sâu năm sau cát về cũng không thể vượt qua, đi tiếp được, nên bên dưới thiếu cát và dòng chảy sẽ lấy cát để tự điều chỉnh.

    Chính điều này làm cho những người không đo đạc, theo dõi nói rằng họ khai thác cát nhưng bờ không bị lở, thực chất nó đã lở mấy chục cây số phía dưới. Cũng bởi điều này nên dẫu người ta khai thác cát ở tận Lào, Campuchia thì cũng tạo sạt lở ở ĐBSCL", TS Dương Văn Ni chỉ rõ.

    Cũng theo TS Dương Văn Ni, lâu nay, khi nói về thủy điện, nhiều người chỉ tập trung nói về vấn đề nguồn nước, thượng nguồn sông Mekong xây đập thủy điện sẽ làm hạ lưu thiếu nước.

    Thực tế cho thấy, nước cho ĐBSCL không phải vấn đề quá nguy cấp vì không có nước trên sông thì vẫn còn có nước trên trời đổ xuống, có năm có lượng mưa rất lớn. Thế nhưng không có phù sa, không có cát thì không biết lấy đâu để bù vào.

    Theo thống kê chưa đầy đủ, thủy điện Trung Quốc làm giảm khoảng 50% lượng phù sa về ĐBSCL.

    "Mỗi con người có quyền làm giàu và sống hạnh phúc, người dân đã chọn dòng sông để sống từ cách đây hàng ngàn năm, trước khi có ranh giới lãnh thổ của nước này, nước kia. Đó là quyền của họ. Suốt mấy chục thế hệ ấy, người hình thành ra kinh nghiệm sống trên sông nước.

    Không thể nhân danh chuyện cần phải làm giàu cho dân tộc mình, cộng đồng mình mà đẩy những cộng đồng khác, dân tộc khác vào rủi ro. Không thể nói rằng  Lào hay Trung Quốc có quyền khai thác dòng sông khi dòng sông chảy qua lãnh thổ của họ.

    Khi nói tới dòng sông phải đứng trên mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên,  không phải bàn quan hệ giữa người Việt với người Lào, Campuchia hay người Trung Quốc... Người Lào, người Campuchia, Trung Quốc... sống trên dòng sông cũng có quyền như người Việt sống trên dòng sông.

    Trên quan điểm này, chuyện Campuchia hay Lào, Trung Quốc khai thác quá mức tài nguyên khoáng sản cát là việc làm đáng phê phán. Không thể tước đi quyền sống của người khác", TS Dương Văn Ni phân tích.

    Bởi vậy, vị chuyên gia nhấn mạnh, Ủy hội sông Mekong Việt Nam có vai trò rất quan trọng. Đó là cơ quan được Nhà nước giao trách nhiệm tư vấn về mặt chuyên môn cho Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ lại tư vấn cho chính phủ.

    "Ủy hội sông Mekong Việt Nam cũng nằm trong Ủy hội sông Mekong quốc tế nên các thành viên của Ủy hội có vai trò tiếp tục chứng minh cho các quốc gia cùng sống trên dòng sông thấy rằng, một hành động của quốc gia này có thể tác động tiêu cực đến quốc gia khác", TS Ni nói.

    Thành Luân

    Trang gốc: Nguồn: www.tin247.com