Tranh gà thần trở lại mừng năm Dậu

Con gà, một trong 12 con giáp, là giống vật nuôi thân thuộc của người Việt Nam. Hàng ngày, người nông dân nghe gà gáy báo canh để biết giờ đưa trâu ra đồng đi cấy. Quần quật lao động cả năm, Tết đến họ lại tụ họp bên xới gà chọi đầu làng, tiếng hò hô cổ vũ râm ran rộn rã. Từ đàn gà con chiêm chiếp tới những con gà chọi chân lớn mào hồng, con gà vượt lên một giống vật nuôi lấy thịt mà thành vật quý của từng gia đình nông nghiệp. Tôi còn nhớ, khi xưa bà tôi mất gà. Bà hay ra đầu làng đứng chống nạnh mà chửi: “Ở nhà bà nó là gà vàng gà bạc, sang nhà mày nó hóa cú cáo mổ mắt mày ra…”.
 
Trong đời sống tâm linh, con gà đã hóa con vật thần linh mang sức mạnh phép thuật. Ông thầy phù thủy xem chân gà đoán quẻ, gà trống thường được dùng làm biểu tượng giải trừ các thế sát của ngôi nhà. Vì gà là loài vật biểu tượng cho ánh sáng. Gà gáy xua tan bóng đêm, gọi bình minh tới. Khi gà gáy, cũng là thời điểm bóng tối yêu ma phải lùi xa, và dương khí tràn ngập mang phúc lộc vào ngày.
 
 
 
Những bức tranh gà được in trên giấy màu hay tô màu sắc khác nhau
 
Nhưng đều được in từ cặp bản khắc gỗ tương ứng
 
Trong tranh dân gian, cặp gà Kim Hoàng là tranh treo cửa ngày Tết, màu sắc tươi sáng mang may mắn của mùa xuân. Tranh vẽ cặp gà được yểm bùa thần kê trấn cửa. Mỗi tranh có một bài thơ đăng đối:
 
“Thần kê ngũ đức thái phượng hình
Cảnh tượng côn lôn đẩu hoán thanh
Quỷ khốc thần kinh tà tẩu tán
Trần chi môn hộ thọ trường sinh.”
 
(Con gà có 5 đức hình dáng như con Phượng, tiếng gáy vang động tận đỉnh núi, nghe tiếng gà gáy thì quỷ khóc, thần kinh tà ma phải chạy xa, giữcho các gia đình khỏe mạnh sống lâu).
 
“Đông phương di hiệu thực tà thần
Kim cự hoa khôi ngũ thái văn
Hộ hộ khả linh quần quỷ tỵ
Môn môn trùng khánh vạn niên thanh.”
 
(Tạm dịch: Mỗi khi vừng Đông mọc, trời đất nuốt trôi đêm tối ảm đạm cùng các loài tà ma. Con gà có cựa vàng, mào hoa và năm móng sức, phù hộ cho các nhà, làm cho bầy quỷ phải tránh xa. Cảnh nhà có nhiều điều may mắn, tươi tốt, vui vẻ quanh năm).
Vốn đã bị thất truyền từ 70 năm trước, tranh “thần kê” là một trong số ít những mẫu tranh Kim Hoàng mới được phục dựng lại.
 
Xem thêm
  • Đón Tết Đinh Dậu 2017 với triển lãm tranh gà đầu năm
  • Tranh làng Sình: một nét văn hóa của cố đô Huế
  • Tranh dân gian gói vải trước nguy cơ thất truyền
 
Nguồn: songmoi.vn