Tổng thống Trump có cơ hội sửa chữa sai lầm của ông Obama về Biển Đông

.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp có cơ hội sửa chữa thất bại của người tiền nhiệm Obama về một loạt các vấn đề trong đó có Biển Đông.

Cơ hội này thể hiện trong cuộc hội kiến giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 6 và ngày 7 tháng 4 tại Florida, theo Australian Financial Review (AFR).

Trong bài viết hôm nay (3/4), AFR nhận định dưới thời Tổng thống Barack Obama, Trung Quốc đã hành xử ngoài tầm kiểm soát trên Biển Đông, mối đe dọa về vũ khí hạt nhân và tên lửa tầm xa của Triều Tiên trở nên rõ ràng hơn, trong khi các tin tặc do nhà nước Trung Quốc tài trợ đã lấy cắp lượng lớn tài sản trí tuệ từ các doanh nghiệp Mỹ mà không thật sự phải chịu hệ quả gì.

Thành công chủ yếu của ông Obama về Trung Quốc là thỏa thuận nhằm kiềm chế ảnh hưởng của biến đổi khí hậu vào năm 2014. Tuy nhiên, thỏa thuận khó kiếm này giữa Washington và Bắc Kinh đã khiến ông Obama phải né tránh một lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc trong các vấn đề an ninh quốc tế và kinh tế, AFR nhận định.

Một trong số các vấn đề là Biển Đông. Tổng thống Obama đã không cho phép Hải quân Mỹ tiến hành các hoạt động tự do hàng hải trên Biển Đông từ năm 2012 đến năm 2015, theo Navy Times. Trong thời gian đó, Trung Quốc đã ra sức xây dựng đảo nhân tạo, cơ sở hạ tầng quân sự và lắp đặt vũ khí tại vùng biển có tuyến đường thủy quan trọng của thế giới.

hoàng saSơ đồ các hạ tầng quân sự của Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa. (Ảnh: AMTI, CSIS)

Chú thích:

  • Phần màu xám: Các rạn san hô dưới biển
  • Chấm màu cam: Tiền đồn mà Trung Quốc chiếm đóng
  • Tàu màu vàng: Bến cảng nhỏ
  • Tàu màu xanh: Bến cảng lớn
  • Trực thăng màu xanh lá cây: Sân đỗ trực thăng
  • Máy bay màu tím: Sân bay
  • Tên lửa màu cam: Tên lửa đất-đối-không

Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters hồi tháng 2, Tổng thống Trump đã chỉ trích chính sách của ông Obama khi cho phép Trung Quốc mở rộng hoạt động quân sự trên Biển Đông.

Ông nói: “Điều này không xảy ra dưới chính quyền Trump, điều này đã xảy ra dưới chính quyền Obama. Nhiều thứ đã diễn ra mà đáng lẽ chúng không được phép. Một trong số đó là việc xây dựng một tổ hợp quân sự khổng lồ ở giữa Biển Đông.”

Triển vọng dưới thời Trump

Xét đến những vấn đề mà ông Obama để lại, AFR nhận định việc Mỹ có cách tiếp cận mới đối với Trung Quốc là điều cần thiết và đáng hoan nghênh.

Triển vọng về một cuộc chiến thương mại hay một cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ – Trung đã được giảm nhẹ, ít nhất là trong ngắn hạn. Điều này được dự báo khi xét đến những hành động khiêm tốn ban đầu của ông Trump nhằm làm cân bằng thâm hụt thương mại của Mỹ đối với Trung Quốc, theo AFR. Hơn nữa, những tuyên bố của ông Trump về Trung Quốc đã bớt quyết liệt hơn so với thời gian tranh cử.

Tuy nhiên, ông Trump và ông Tập chắc chắn phải đối mặt với những cuộc đàm phán gay cấn về thương mại, việc kiềm chế Triều Tiên và tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, theo AFR.

Rõ ràng các nhà lãnh đạo Trung Quốc không lấy làm hứng khởi với Tổng thống Trump, một khác biệt lớn so với nhà lãnh đạo có thể lường trước như ông Obama. Ông Trump từng thẳng thắn chỉ trích Trung Quốc về vấn đề Biển Đông và hoạt động thương mại, không lâu sau cuộc điện đàm của ông với lãnh đạo Đài Loan khiến Bắc Kinh chấn động.

AFR nhận định Chủ tịch Trung Quốc sẽ phải cân nhắc về phản ứng của ông Trump trước khi đưa ra bất kỳ hành động nào trong tương lai.

Hiểu biết về Trung Quốc

Một khó khăn hiện tại của Tổng thống Trump là các vị trí chủ chốt phụ trách chính sách châu Á trong Bộ Ngoại giao của ông vẫn chưa được thông qua. Ứng viên đại diện thương mại Hoa Kỳ, luật sư Robert Lighthizer, hiện vẫn đang chờ xác nhận của Thượng viện.

thương mạiỨng viên đại diện thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer từng cáo buộc Trung Quốc gian lận thương mại. (Ảnh: GreatAgain.Gov)

Điều này khiến lời tư vấn về Trung Quốc dành cho ông Trump dường như đang được lấp đầy bởi con rể ông, anh Jared Kushner, người không hề có kinh nghiệm về chính sách đối với Trung Quốc, theo AFR.

Sự thiếu thốn chuyên môn về Trung Quốc trong chính quyền Trump đã được thể hiện vào tháng trước khi Ngoại trưởng Rex Tillerson gặp ông Tập Cận Bình tại Trung Quốc.

Theo AFR, ông Tillerson đã khiến các chuyên gia về Trung Quốc ngạc nhiên khi ông sử dụng các khẩu hiệu của Bắc Kinh rằng Mỹ – Trung có mối quan hệ rất tích cực dựa trên nguyên tắc “không đối đầu”, “tôn trọng lẫn nhau” và luôn tìm kiếm các giải pháp “đôi bên cùng có lợi”.

Theo nghĩa đen về mặt ngoại giao, các chuyên gia Trung Quốc diễn giải tuyên bố của ông Tillerson là Hoa Kỳ chấp nhận các lợi ích của Bắc Kinh đối với các vấn đề nhạy cảm như Đài Loan, Biển Đông và quyền kiểm soát đối với khu vực.

Tuy nhiên, AFR cho rằng không nên nhìn nhận quá nghiêm trọng về tuyên bố tại Bắc Kinh của ông Tillerson, vì những sắc thái ngoại giao không mấy có ý nghĩa với tân Ngoại trưởng mới bước chân vào chính trường sau nhiều năm là lãnh đạo của một tập đoàn dầu khí.

ngoại trưởngNgoại trưởng Mỹ Rex Tillerson gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hồi tháng 2 năm 2017 (Ảnh: Getty)

Dù sao, mối quan hệ Mỹ – Trung hứa hẹn sẽ có nhiều bất ổn dưới thời Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, AFR nhận định. Trong khi đó, đường lối của thời Obama giờ không còn là một lựa chọn khả thi. Vì vậy giới quan sát đang chờ đợi những tín hiệu mới về chính sách của Tổng thống Trump đối với Trung Quốc, một trong số đó là vấn đề Biển Đông.

Mai Lan

Xem thêm:

  • Vì sao Biển Đông rất quan trọng đối với Mỹ?
  • Tổng thống Trump có thể buộc chính quyền Trung Quốc nhận tội diệt chủng?

Nguồn: www.daikynguyenvn.com