Dấu ấn tuần qua: Đằng sau những căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Triều – Trung

Tuần qua, thế giới chứng kiến những diễn biến mới trong quan hệ 3 bên: Hoa Kỳ, Triều Tiên, Trung Quốc. Điều gì đang ẩn chứa đằng sau mối quan hệ phức tạp này?

Tổng thống Mỹ có phát ngôn lạ về Triều Tiên

Đầu tuần, ngày 1/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump có những phát biểu khá bất ngờ về Triều Tiên. Trả lời phỏng vấn của Bloomberg, ông Trump nói sẽ gặp lãnh đạo Triều Tiên trong hoàn cảnh phù hợp và thậm chí ông còn cảm thấy vinh dự khi làm điều đó.

Nhà Trắng cho biết thêm về điều kiện để có một cuộc gặp như vậy: chắc chắn Triều Tiên phải từ bỏ những hành động khiêu khích và đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân.

Từ trước đến nay chưa từng có tổng thống Mỹ nào gặp gỡ lãnh đạo Triều Tiên. Ông Trump cũng biết điều này, nên ông nói: “Hầu hết các nhân vật chính trị chưa từng nói về điều đó. Nhưng tôi nói rằng dưới hoàn cảnh phù hợp, tôi sẽ gặp”.

Dường như Mỹ đã có động thái “dịu giọng” với Triều Tiên, sau một loạt hành động và phát ngôn căng thẳng trong suốt tháng 4 vừa qua.

Tổng thống Trump và lãnh đạo Kim Jong-un. (Ảnh: Express) Nhưng Trung Quốc và Triều Tiên bất ngờ chỉ trích nhau

Đến ngày 3/5, Trung Quốc lên tiếng kêu gọi các bên liên quan đến bán đảo Triều Tiên cần giữ bình tĩnh và “ngưng chọc giận” đối phương. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói: “Chúng tôi thúc giục các bên liên quan cần giữ bình tĩnh, kiềm chế, ngưng chọc giận lẫn nhau, phối hợp với nhau để tạo bầu không khí đối thoại”.

Nhưng truyền thông Trung Quốc lại chỉ trích các vụ thử hạt nhân của Bình Nhưỡng đã gây ra mối đe dọa đối với lợi ích quốc gia của Bắc Kinh, đồng thời làm gia tăng căng thẳng tại Đông Á và là nguyên nhân khiến Mỹ triển khai các vũ khí chiến lược tới khu vực.

Lập tức truyền thông Triều Tiên công khai cáo buộc Trung Quốc phản bội. Ngày 3/5, Hãng tin KCNA nói rằng: “Trung Quốc không cần phải tiếp tục cố gắng kiểm tra mức độ kiên nhẫn của chúng tôi nữa”, và cảnh báo những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra từ những hành động “thiếu thận trọng” của Bắc Kinh.

Đây được xem là phản ứng cứng rắn hiếm hoi của Triều Tiên nhằm vào Trung Quốc – đồng minh duy nhất và cũng là đối tác thương mại lớn nhất của Bình Nhưỡng.

Ngoài ra Trung Quốc dường như đang chuẩn bị cho tình huống xấu nhất xảy ra khi họ có vẻ hối thúc công dân rời khỏi Triều Tiên và dạy lính biên phòng các câu nói tiếng Triều.

Tại sao quan hệ Trung – Triều lại đột nhiên xấu đi?

Mỹ dùng Trung Quốc để giải quyết vấn đề Triều Tiên?

Đến ngày 4/5, Ngoại trưởng Mỹ tiết lộ cách tiếp cận mới của chính quyền Tổng thống Trump trong vấn đề Triều Tiên. Ông Tillerson cho biết chính quyền Mỹ đang thử thách Trung Quốc bằng cách “hoàn toàn dựa vào họ”. Đổi lại, tất nhiên, Mỹ sẽ nhân nhượng Trung Quốc trong một số vấn đề, ví dụ giảm căng thẳng trong quan hệ thương mại, không đề cập đến chuyện Bắc Kinh thao túng tiền tệ,…

Ngoại trưởng Tillerson cũng cho biết Mỹ sẽ kiểm tra các cam kết của Bắc Kinh trong việc kiềm chế Bình Nhưỡng.

Ngoại trưởng Mỹ Tillerson gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ngày 19/3 tại Bắc Kinh. (Ảnh: Getty Images) Quan hệ Trung – Triều đã “đổi chiều”?

Như vậy, Trung Quốc đang trở thành yếu tố quan trọng để kiềm chế Triều Tiên. Nhưng quan hệ Trung – Triều từng có thời rất gắn bó cả về chính trị và kinh tế. Một phân tích của Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh cho thấy, mối quan hệ đó đang “đổi chiều” theo cuộc đấu tranh quyền lực giữa 2 phe phái ở Trung Quốc.

Trong nhiều năm trước, phe Giang Trạch Dân đã dùng vấn đề hạt nhân của Triều Tiên như một cách đánh lạc hướng, để thế giới không chú ý về những vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc. Điển hình là cuộc đàn áp Pháp Luân Công do Giang Trạch Dân phát động từ năm 1999 kéo dài đến nay, khiến hơn 100 triệu người thực hành theo “Chân – Thiện – Nhẫn” lâm vào hoàn cảnh thống khổ.

Đồng thời khi bán đảo Triều Tiên càng căng thẳng thì các đối thủ của Trung Quốc càng phải bận tâm giải quyết.

Các thông tin từ năm 2004 đến nay cho thấy nhiều lãnh đạo cao nhất trong Đảng Cộng sản Trung Quốc có liên hệ chặt chẽ với Bình Nhưỡng như: Giang Trạch Dân, Chu Vĩnh Khang, Trương Đức Giang, Trương Cao Lệ, Lưu Vân Sơn.

Triều TiênCựu lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Il ôm hôn cựu Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Trung Quốc Giang Trạch Dân (Ảnh chụp màn hình)

Một bí mật khác do ông Don Tse, một chuyên gia về vấn đề Trung Quốc tiết lộ là vào năm 2012, cựu Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào từng có nỗ lực giải quyết vấn đề hạt nhân ở Triều Tiên. Ông Hồ Cẩm Đào đã họp bàn với chú của Kim Jong-un, ông Jang Song Thaek. Nhưng Bộ trưởng Công an Trung Quốc lúc đó là Chu Vĩnh Khang (thuộc phe Giang Trạch Dân), đã tiết lộ tin tức này cho Kim Jong-un, dẫn điến việc ông Jang Song Thaek bị hành quyết.

Sau khi ông Tập Cận Bình trở thành Chủ tịch Trung Quốc, mối quan hệ Trung – Triều đã biến đổi. Theo chuyên gia Joshua Philipp của Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: “Phe của Giang Trạch Dân vẫn đang nắm giữ các vị trí trong chính quyền và chống lại Chủ tịch Tập Cận Bình. Vì vậy ông Tập Cận Bình cũng muốn ngăn chặn Triều Tiên phát triển các chương trình vũ khí hạt nhân”.

Đại Kỷ Nguyên News tổng hợp

Xem thêm: Nội tình cuộc khủng bố gần hai thập kỷ đang diễn ra tại Trung Quốc

Nguồn: www.daikynguyenvn.com